Kultowe auta PRL – które z nich przetrwały do dziś?

Zabytkowe pojazdy polskiej produkcji to temat budzący skrajne emocje, z którym regularnie mierzymy się podczas rozmów w warsztatach czy na zlotach klasyków. Z jednej strony słyszymy opowieści o ciągłych awariach, zardzewiałych progach i konieczności wożenia w bagażniku zapasu części zamiennych. Z drugiej, nie sposób oprzeć się nostalgii, na co dowodem są rosnące z roku na rok ceny wywoławcze tych leciwych maszyn na portalach ogłoszeniowych.

Nic więc dziwnego, że tak wielu pasjonatów i mechaników zastanawia się, które kultowe auta PRL przetrwały do dziś i jak wygląda ich realna wartość rynkowa. Kluczem nie jest jednak wyłącznie sentyment, lecz to, jak wielu właścicieli potrafiło z pietyzmem uchronić te konstrukcje przed złomowiskiem oraz rdzą, która trawiła polską motoryzację bez litości.

W tym artykule przedstawiamy sprawdzone, warsztatowe i kolekcjonerskie spojrzenie na pojazdy minionej epoki. Dowiesz się, które modele z sukcesem bronią się przed upływem czasu, a które odeszły niemal w zapomnienie i stały się białymi krukami motoryzacji.

Do dzisiejszych czasów w największej liczbie przetrwały Fiaty 126p oraz popularne Polonezy i Duże Fiaty. Znacznie trudniej na drogach spotkać oryginalną Syrenę czy dostawczego Żuka, a zadbana FSO Warszawa to dziś prawdziwy rarytas kolekcjonerski, osiągający nierzadko zawrotne ceny rzędu stu tysięcy złotych.

Maluch, czyli król garażowych sentymentów

Fiat 126p zmotoryzował Polskę i bez wątpienia jest modelem, który najdzielniej zniósł upływ czasu. Z linii produkcyjnej zjechało ponad trzy miliony tych malutkich pojazdów, więc statystyka po prostu musiała zadziałać na jego korzyść. Wiele "Maluchów" spędziło dekady pod kocem w suchych, ogrzewanych garażach u pierwszych, najczęściej starszych właścicieli.

Dziś świetnie zachowany egzemplarz z pierwszych lat produkcji, nazywany w żargonie "ST" (od chromowanych zderzaków), to inwestycja lepsza niż lokata w banku. Nawet późniejsze modele "Elegant" chętnie znikają z ogłoszeń, choć ich blacharka często bywa mocno chrupka, a słynne palenie na linkę to już tylko wspomnienie dla wybranych entuzjastów.

FSO Polonez i Duży Fiat – z taksówki do gabloty

Kanciasty kształt Fiata 125p, zwanego pieszczotliwie Kredensem, oraz aerodynamiczna sylwetka "Borewicza" (wczesnego Poloneza z charakterystycznymi okrągłymi światłami) to klasyka gatunku. Te samochody były katowane jako taksówki, woziły materiały budowlane i służyły w milicji, co sprawiło, że po latach transformacji ustrojowej masowo lądowały na szrotach. Wytrzymały tylko te, o które kierowcy naprawdę dbali.

Co ciekawe, na dzisiejszym rynku klasyków to właśnie wczesne egzemplarze Poloneza z lat 70. i początków 80. są obiektem największego pożądania kolekcjonerów.

Jakie są najczęstsze bolączki polskich klasyków?

• Wszechobecna korozja: Brak skutecznego zabezpieczenia antykorozyjnego sprawiał, że progi, błotniki i podłogi znikały w oczach już po kilku latach eksploatacji.
• Silniki lubiące dymić: Dwusuwowe silniki z Syren czy Trabantów wymagały dolewania oleju do paliwa, a ich trwałość była, łagodnie mówiąc, dość dyskusyjna.
• Problem z częściami: O ile do Malucha wciąż można znaleźć zapasy u starych rzemieślników, tak odbudowa oryginalnego zawieszenia do Warszawy to często logistyczny i finansowy koszmar.
• Przegrzewanie w upały: Skromne układy chłodzenia, zwłaszcza w autach silnikami chłodzonymi powietrzem, w letnich korkach zmuszały kierowców do postojów i otwierania klap silnika.

Królowa polskich szos i samochód dla elit

FSO Syrena, pieszczotliwie nazywana Skarpetą (ze względu na specyficzny zapach spalin), to pojazd, który przetrwał głównie dzięki niesamowitej sympatii pasjonatów. Jej konstrukcja była toporna, a prowadzenie wymagało siły i wyrozumiałości. Z kolei FSO Warszawa, pierwsze powojenne polskie auto, była nieosiągalna dla przeciętnego Kowalskiego. Jeździły nią służby, państwowe zakłady i urzędnicy.

Dziś widok Warszawy M20 na drodze wywołuje opad szczęki i uśmiech od ucha do ucha. Odrestaurowanie tego potężnego, paliwożernego kolosa kosztuje prawdziwą fortunę, ale widok błyszczących chromów na zlotach wynagradza każdą złotówkę zostawioną w specjalistycznym warsztacie.

Auta z czasów PRL-u uczyły kierowców pokory, cierpliwości i podstaw mechaniki. Dziś te nieliczne modele, którym udało się uniknąć spotkania z prasa na złomowisku, cieszą oko i stanowią cudowny wehikuł czasu, przypominający o tym, jak ogromną ewolucję przeszła współczesna motoryzacja.